Bergen Toen en Nu

  • Home
  • Historie
  • Projecten
  • Hoogwater

Hoogwater


De Maas bij Bergen treedt zolang men zich kan herinneren om de ongeveer 5 jaar buiten haar oevers. De winterbedding loopt dan vol en extremer, de weg van Bergen naar Nieuw Bergen wordt overstroomd. Bergen wordt een eiland. Dat zorgde ervoor dat de hoogwaterkoorts ook verhoging te zien gaf en geeft. Door de waterwerken van de laatste jaren van Rijkswaterstaat wil men de ongebreidelde overstromingen beteugelen. Rivieren krijgen steeds vaker te maken met hoge waterstanden. Daarom geven we rivieren de ruimte en verkleinen we zo de kans op overstromingen. Men wil de mensen beschermen. Zie o.a. de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum. De mensen in Bergen zelf echter vinden en vonden een overstroming niet zo erg, maar eerder spannend, getuige de verhalen van vroeger. De verhalen zijn echter niet altijd zo leuk. Zo verdronk er in de 19-de eeuw een jong meisje in Heukelom. Wanneer het water over de weg Bergen Nieuw Bergen begon te stromen was het op een bepaald moment verboden er nog doorheen te fietsen of te rijden. Echter in de jaren vijftig van de vorige eeuw fietste een jonge vrouw er toch doorheen, ondanks het verbod. Althans ze probeerde het maar werd meegesleurd door het water. Gelukkig bleef ze op 100 meter van de weg hangen in de meidoornstruiken die daar toen stonden. Ze werd gered en kreeg een flink standje van de burgemeester.

Hoog water Bergen

Waar denken we b.v. aan als we het over hoogwater in Bergen hebben?

In 1926 was er een grote overstroming. Alleen de Oude Kerkstraat bleef droog en het kerkhof. Men bouwde vroeger kerken op het hoogste punt. Jo Nikkessen meldt het volgende: “Mijn vader moest samen met een andere kandidaat op sollicitatiebezoek voor hoofdmeester in Bergen. Toen de andere kandidaat de watermassa zag, durfde hij niet in het bootje en was mijn vader zo enige kandidaat en kreeg hij de baan.”

  
Van gewest tot gewest - met dank aan Archief Aijen    

Daarna bleef het jaren “stil” en men dacht zo hoog wordt het nooit meer. Nieuwe huizen werden gebouwd in Bergen en men hield geen rekening met hoe hoog het water kon komen. Tot 1993 en 1995. Vele huizen kregen natte voeten en de bevolking moest vertrekken. In de Mariaschool werd een “commandopost” ingericht van waaruit een team deskundigen van de gemeente en militairen de zaak regelde. Men moest weg maar sommige bleven stiekem. De kinderen van de Maria-school werden tijdelijk opgevangen in de St. Jozefschool. Er kwam een t.v. actie om ons geldelijk te helpen. Dat lukte. Inspecteurs kwamen langs de deur om de schade op te nemen en men werd goed tot zeer goed tegemoetgekomen. Er werd naderhand veel verbouwd. Voor de winter van 1996 werden er dijken aangelegd.

Definitieve dijken in 2018/2019

Wanneer Bergen afgesloten was, werd er feest gevierd in het plaatselijke café tot diep in de nacht. De politie kon de sluitingstijd toch niet handhaven.

Zo ging het ook op 2e Kerstdag in 1993. Alles werd vastgelegd door Leo Curfs. 

Wanneer wist men nu dat er water over de weg zou komen? Als de stand van de Maas in Borgharen boven 45m NAP kwam, dan wist men dat na dik twee dagen het zou overstromen. Men had in Bergen vele “deskundigen” die alles precies konden voorspellen.

Bergen (oude kern) - links boerderij en schuur van Louis Peters - rechts ged. muur van tuin van kapelanie
links met schoorsteen huis van Drik Custers


Hoogwater op Groenekruissingel 44 in 1957

Bellewagen 

De originele bellenwagen 22 febr. 1958

De gemeente zorgde ervoor dat de mensen met een vrachtauto op en neer konden bij hoogwater.

bellewagen 

Bellewagen omdat het eerste vrachtwagentje een auto van de brandweer was. En de brandweer maakte vroeger gebruik van een bel om te laten horen dat ze eraan kwamen. Vandaar de naamgeving. De laatste keren werd de overtocht gedaan door de militairen. Zij zorgden met hun boten in 1993 en 1995 ervoor dat er “ontsnapping” mogelijk was.


Filmpje gemaakt door Wim te Haaf


Filmpje gemaakt door Leo Curfs

Ook maakte een helikopter in de jaren vijftig een proeflanding op het kerkplein om eventuele zieken te kunnen evacueren.

1965 helicopter op het kerkplein in Bergen

In 1980 juli midden in de zomer zorgde overvloedige regenval in het stroomgebied van de Maas voor hoogwater. Er was voor sommigen zelfs tijd om te zwemmen in de hoge Maas. Uitzonderlijk. Jo Nikkessen meldt het volgende: “Wij waren toen op vakantie in voormalig Joegoslavië. Wij lazen in de Telegraaf op het strand dat er hoogwater was. We pakten meteen alle spullen in en gingen rechtstreeks terug. Thuis aangekomen was het water weg en alle begroeiing stonk uren in de wind door rotting.”

Een fenomeen toen was het ramptoerisme. Mensen kwamen van heinde en ver en gingen met de bellewagen over het water. Ze liepen door de tuinen van de mensen en waren geagiteerd als men er iets van zei. Ook bezetten zij plaatsen op de bellewagen die bedoeld waren voor de eigen bevolking. Dit gebeurde ook bij latere overstromingen totdat de gemeente verbood ramptoeristen over te zetten.

De kerkstraat tot aan de pastorie in 1993 (foto gemaakt door J. Daemen)

Ook in Nieuw Bergen hadden we in 1995 te maken met hoogwater. De vijver aan de Schilderslaan moest voor een gedeelte leeggepompt worden.

schilderslaan vijver 

Vijver nw Bergen(1)

Toen de overstroming van 1995 voorbij was, kwamen leerlingen van de Gaesdonck in Duitsland ons burgers te helpen met het opruimen van de rotzooi. De burgemeester was erbij, maar er was voor de tieners eigenlijk niet genoeg werk. De burgemeester geneerde zich daarvoor en fluisterde ons toe verzin maar iets, anders is het zo sneu. De berichtgeving in de pers in Duitsland over de situatie was dramatisch, het ontbrak er nog aan dat er geen dooien waren. Niet alleen in de pers in Duitsland, ook b.v. in Nicaragua. Jo Nikkessen meldt het volgende: “Onze schoondochter verbleef toen daar voor haar studie en zag een en ander in de pers en kranten. Zij belde natuurlijk ongerust op. We konden haar geruststellen.”

Laagwater

De meesten denken vaker aan hoog water dan aan laag water in de Maas. Maar tijdens zware ijsgang in de Maas worden de stuwen geopend omdat deze de druk van het kruiend ijs niet kunnen verdragen. Met als gevolg dat de Maas letterlijk leeg loopt. Dan verandert deze rivier ineens in een slechts brede snelstromende beek. Menig kwajongen probeerde dan ook de overzijde van de Maas lopend over de ijsschotsen te bereiken, een zeer gevaarlijke onderneming. In 1954 was dit ook het geval. Maar ook in de jaren 80 had de Maas een lage waterstand.

Maas bevroren

In de winter van 1953-54 waren de maanden november en december warmer dan normaal; daarentegen was de gemiddelde temperatuur van januari en februari lager dan normaal, terwijl maart praktisch normaal was te noemen. De winter bedroeg in De Bilt 46 vorstdagen,  waarvan 11 zeer koude dagen (min. temperatuur onder -10 graden).  

Op 22 januari zette de eigenlijke winter zich in. De Maas is op 2 februari dicht in Maastricht en op 6 februari ook in Midden- en Noord-Limburg. Steeds meer schollen hadden zich vast gezet. Er waren in het dicht gevroren gedeelte echter ook grote wakken.

Winter 62 63 archief Well
De ijsschollen schoven tegen elkaar en vormden een ijsvlakte. De Maas was voor 18 dagen gestremd.

Jo Nikkessen meldt het volgende: “Ik kan me nog wel herinneren dat ik in Bergen over de Maas kon lopen in 1954 en 1963. Mijn moeder vertelde dat in enig jaar de lang bevroren Maas met enorme knallen, het brekend ijs, weer open ging.”

Waterpeil

Bij de overstroming van de Maas in 1643 bereikte de Maas het hoogste waterpeil in eeuwen en ook in de eeuwen daarna, zou de Maas nooit meer een dergelijk hoge waterstand bereiken. De vele dijkdoorbraken en overstromingen veroorzaakten enorme schade en kostten honderden mensen het leven.

Waterpeil

In Venlo is een ingemetselde gedenksteen in de binnenstad, waarop de waterstanden van verschillende jaren zijn terug te vinden. Bovenaan staat het waterpeil van 1643.

Hieronder een greep uit de vele foto's van het Hoogwater:

Aijen

Bergen


Heukelom

Nieuw Bergen

1980 zomer


Hieronder nog enkele interessante videoopnames:


Hoogwater Maas bij Bergen door Herman Peters


Hoogwater Bergen-Aijen 1993 deel 1 (Aijen Nieuws)


Hoogwater Bergen-Aijen 1993 deel 2 (Aijen Nieuws)


Animatiefilm Hoogwater Rijkswaterstaat

Met dank aan: Jo Nikkessen, Leo Curfs, Archief Well en Aijen

Er is ons gevraagd een overzicht te plaatsen van overstromingen in Bergen met jaartallen.
Bij deze een poging:
1879, 1880, 1926, 1958, 1969, 1980 (zomer), 1984, 1993, 1995, 2010, 2011, 2012, 2020, 2021

Bergen 2021


Met dank aan Maasduinencentraal en Bergen Limburg Online voor foto's en berichten.

15-7-2021 16:00 | Persconferentie Veiligheidsregio: Limburg-Noord is opgeschaald naar GRIP 4. Veel regen zorgt voor hoge waterstanden in Maas, zijrivieren en beken in Limburg. Mogelijk lopen gebieden onder door het hoge water. Op dit moment worden samen met Rijkswaterstaat en het Waterschap de verschillende scenario’s doorgerekend. Iedereen wordt gevraagd weg te blijven van snelstromende beken en rivieren. De situatie is ernstiger dan in 1993 en 1995, maar de hoop is dat de aanpassingen van de Maas met grotere stroomgebieden en hogere waterkeringen dat de schade beperkt zal blijven. Echter worden evacuaties niet uitgesloten en wordt er een beroep gedaan op de zelfredzaamheid van de mensen in risicogebieden.

Bergen en Aijen 
Gelet op de huidige voorspellingen gaat het water de komende dagen over de weg tussen Bergen en Nieuw Bergen. Wij adviseren inwoners van Bergen en Aijen om de auto tijdig te parkeren aan de oostkant van de N271. Bijvoorbeeld op de parkeerplaats Mosaïque. Op deze parkeerplaats is, met ingang van vrijdagnacht, regelmatig een toezichthouder aanwezig.

Pendeldienst
Gelet op de verwachte overstroming van de weg tussen Bergen en Nieuw Bergen stelt de gemeente de komende dagen een pendeldienst in.

In de zomer van 2021 kwam het maaswater op recordhoogte te staan, nadat de overvloed van regen voor catastrofale gevolgen had gezorgd in Duitsland, België en Zuid-Limburg. In het Noord-Limburgse Bergen hielden de dijken het net en hebben zich er geen calamiteiten voorgedaan, wellicht dankzij de vele maatregelen die na de watersnood van 1995 werden genomen.
Desalniettemin laten de beelden zien hoe indrukwekkend het was.
Video ter beschikking gesteld door Marcel Franssen.


Pendeldienst Nieuw Bergen naar Bergen. Met dank aan Maasduinencentraal.


Uitgebreide dronebeelden van Bergen van het hoge water. Deel 1 - Met dank aan Maasduinencentraal.


Uitgebreide dronebeelden van Bergen van het hoge water. Deel 2.       


Filmpje o.a. gemaakt met medewerking van Piet Ponjee - dijkwacht en lid van werkgroep Bergen Toen en Nu. In zeker tweeduizend jaar tijd is het klimaat niet in zo’n rap tempo veranderd. De oorzaak is volgens de onderzoekers van het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties, ‘onmiskenbaar’ de mens. Alleen drastische maatregelen, zoals een forse beperking van de uitstoot van broeikasgassen, kunnen voorkomen dat we te maken krijgen met extreme weersomstandigheden. ‘Code rood voor de mensheid’, schrijft de VN.

                           

Dit project kan in de toekomst nog verder worden uitgebreid.

Mocht u nog interessante foto’s, anekdotes of artikelen hebben, laat het ons weten via: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

 

Zoeken